Terra parens quondam caelestibus invida regnis Titanumque simul crebros miserata dolores omnia monstrifero complebat Tartara fetu invisum genitura nefas Phlegramque retexit tanta prole tumens et in aethera protulit hostes. fit sonus: erumpunt crebri necdumque creati iam dextras in bella parant superosque lacessunt stridula volventes gemino vestigia lapsu. pallescunt subito stellae flectitque rubentes Phoebus equos docuitque timor revocare meatus. Oceanum petit Arctos inocciduique Triones occasum didicere pati. tum fervida natos talibus hortatur genetrix in proelia dictis: “O pubes domitura deos, quodcumque videtis, pugnando dabitur; praestat victoria munduin. sentiet ille meas tandem Saturnius iras, cognoscet, quid Terra potest, si viribus ullis vincor, si Cybele nobis meliora creavit! cur nullus Telluris honos? cur semper acerbis me damnis urgere solet? quae forma nocendi defuit? hinc volucrem vivo sub pectore pascit infelix Scythica fixus convalle Prometheus; hinc Atlantis apex flammantia pondera fulcit et per canitiem glacies asperrima durat. quid dicam Tityon, cuius sub vulture saevo viscera nascuntur gravibus certantia poenis? sed vos, o tandem veniens exercitus ultor, solvite Titanas vinclis, defendite matrem. sunt freta, sunt montes: nostris ne parcite membris; in Iovis exitium telum non esse recuso. ite, precor, miscete polum, rescindite turres sidereas. rapiat fulmen sceptrumque Typhoeus; Enceladi iussis mare serviat; alter habenas Aurorae pro Sole regat: te Delphica laurus stringet, Porphyrion, Cirrhaeaque templa tenebis.” His ubi consiliis animos elusit inanes, iam credunt vicisse deos mediisque revinctum Neptunum traxisse fretis; hic sternere Martem cogitat, hic Phoebi laceros divellere crines; hic sibi promittit Venerem speratque Dianae coniugium castamque cupit violare Minervam. Interea superos praenuntia convocat Iris, qui fluvios, qui stagna colunt, cinguntur et ipsi auxilio Manes; nec te, Proserpina, longe umbrosae tenuere fores; rex ipse silentum Lethaeo vehitur curru lucemque timentes insolitam mirantur equi trepidoque volatu spissas caeruleis tenebras e naribus efflant. ac velut hostilis cum machina terruit urbem, undique concurrunt arcem defendere cives: haud secus omnigenis coeuntia numina turmis ad patris venere domes, tum Iuppiter infit: “O numquam peritura cohors, o debita semper caelo progenies, nullis obnoxia fatis: cernitis ut Tellus nostrum coniuret in orbem prole nova dederitque alios interrita partus? ergo, quot dederit natos, tot funera matri reddamus: longo maneat per saecula luctu tanto pro numero paribus damnata sepulcris.” Iam tuba nimborum sonuit, iam signa ruendi his Aether, his Terra dedit confusaque rursus pro domino Natura timet, discrimina rerum miscet turba potens: nunc insula deserit aequor, nunc scopuli latuere mari. quot litora restant nuda! quot antiquas mutarunt flumina ripas! hic rotat Haemonium praeduris viribus Oeten; hic iuga conixus manibus Pangaea coruscat; hunc armat glacialis Athos; hoc Ossa movent e tollitur; hic Rhodopen Hebri cum fonte revellit et socias truncavit aquas summaque levatus rupe Giganteos umeros inrorat Enipeus: subsedit patulis Tellus sine culmine campis in natos divisa suos. Horrendus ubique it fragor et pugnae spatium discriminat aer. primus terrificum Mavors non segnis in agmen Odrysios impellit equos, quibus ille Gelonos sive Getas turbare solet: splendentior igni aureus ardescit clipeus, galeamque nitentes adrexere iubae. tum concitus ense Pelorum transigit adverse, femorum qua fine volutus duplex semifero conectitur ilibus anguis, atque uno ternas animas interficit ictu. tum super insultans avidus languentia curru membra terit multumque rotae sparsere cruorem. Occurrit pro fratre Mimas Lemnumque calentem cum lare Vulcani spumantibus eruit undis et prope torsisset, si non Mavortia cuspis ante revelato cerebrum fudisset ab ore. ille, viro toto moriens, serpentibus imis vivit adhuc stridore ferox et parte rebelli victorem post fata petit. Tritonia virgo prosilit ostendens rutila cum Gorgone pectus; adspectu contenta suo non utitur hasta (nam satis est vidisse semel) primumque furentem longius in faciem saxi Pallanta reformat. ille procul subitis fixus sine vulnere nodis ut se letifero sensit durescere visu (et steterat iam paene lapis) quo vertimur? inquit, “quae serpit per membra silex? qui torpor inertem marmorea me peste ligat?” vix pauca locutus, quod timuit, iam totus erat; saevusque Damastor, ad depellendos iaculum cum quaereret hostes, germani rigidum misit pro rupe cadaver. Hic vero interitum fratris miratus Echion inscius, auctorem dum vult temptare nocendo, te, Dea, respexit, solam quam cernere nulli bis licuit. meruit sublata audacia poenas et didicit cum morte deam. sed turbidus ira Palleneus, oculis aversa tuentibus atrox, ingreditur caecasque manus in Pallada tendit. hunc mucrone ferit dea comminus; ac simul angues Gorgoneo riguere gelu corpusque per unum pars moritur ferro, partes periere videndo. Ecce autem medium spiris delapsus in aequor Porphyrion trepidam conatur rumpere Delon, scilicet ad superos ut torqueat improbus axes, horruit Aegaeus; stagnantibus exilit antris longaevo cum patre Thetis desertaque mansit regia Neptuni famulis veneranda profundis. exclamant placidae Cynthi de vertice Nymphae, Nymphae, quae rudibus Phoebum docuere sagittis errantes agitare feras primumque gementi Latonae struxere torum, cum lumina caeli parturiens geminis ornaret fetibus orbem. implorat Paeana suum conterrita Deles auxiliumque rogat: “si te gratissima fudit in nostros Latona sinus, succurre precanti. en iterum convulsa feror.”