Interea gelidis Maiā satus aliger umbris iussa gerens magni remeat Iovis; undique pigrae ire vetant nubes et turbidus implicat aer. nec zephyri rapuere gradum, sed foeda silentis aura poli. Styx inde novem circumflua campis, hinc obiecta vias torrentum incendia cludunt. pone senex trepida succedit Laius umbra vulnere tardus adhuc; capulo nam largius illi transabiit animam impius, et primas Furiarum pertulit iras; it tamen et medica firmat vestigia virga, tum steriles luci possessaque manibus arva et ferrugineum nemus adstupet, ipsaque Tellus miratur patuisse retro, nec livida tabes invidiae functis quamquam et iam lumine cassis defuit, unus ibi ante alios, cui laeva voluntas semper et ad superos—hinc et gravis exitus aevi— insultare malis rebusque aegrescere laetis, ‘vade " ait, " o felix, quoscumque vocaris in usus, seu Iovis imperio, seu maior adegit Erinys ire diem contra, seu te furiata sacerdos Thessalis arcano iubet emigrare sepulcro, heu dulces visure polos solemque relictum et virides terras et puros fontibus amnes, tristior has iterum tamen intrature tenebras.’ illos ut caeco recubans in limine sensit Cerberus atque omnes saevus et intranti populo; iam nigra tumebat colla minax, iam sparsa solo turbaverat ossa, ni deus horrentem Lethaeo vimine mulcens ferrea tergemino domuisset lumina somno. Est locus—Inachiae dixerunt Taenara gentes—, qua formidatum Maleae spumantis in auras it caput et nullos admittit culmine visus, stat sublimis apex ventosque imbresque serenus despicit et tantum fessis insiditur astris. illic exhausti posuere cubilia venti, fulminibusque iter est 2; medium cava nubila montis insumpsere latus, summos nec praepetis alae plausus adit colles, nec rauca tonitrua pulsant. ast ubi prona dies, longos super aequora fines exigit atque ingens medio natat umbra profundo, interiore sinu frangentia litora curvat Taenaros, expositos non audax scandere illic Aegaeo Neptunus gurgite fessos in portum deducit equos, prior haurit harenas ungula, postremi solvuntur in aequora pisces, hoc, ut fama, loco pallentes devius umbras trames agit nigrique Iovis vacua atria ditat mortibus. Arcadii perhibent si vera coloni, stridor ibi et gemitus poenarum, atroque tumultu fervet ager; saepe Eumenidum vocesque manusque in medium sonuere diem, Letique ianitor agricolas campis auditus abegit. Hac et tunc fusca volucer deus obsitus umbra exsilit ad superos, infernaque nubila vultu discutit et vivis adflatibus ora serenat. inde per Arcturum mediaeque silentia Lunae arva super populosque meat. Sopor obvius illi Noctis agebat equos, trepidusque adsurgit honori numinis et recto decedit limite caeli, inferior volat umbra deo, praereptaque noscit sidera principiumque sui; iamque ardua Cirrhae pollutamque suo despectat Phocida busto. ventum erat ad Thebas; gemuit prope limina nati Laius et notos cunctatus inire penates, ut vero et celsis suamet vidit et infectos etiamnum sanguine currus, paene retro turbatus abit: nec summa Tonantis iussa nec Arcadiae retinent spiramina virgae. Et tunc forte dies noto signata Tonantis fulmine, praerupti cum te, tener Euhie, partus transmisere patri. Tyriis ea causa colonis insomnem ludo certatim educere noctem suaserat; effusi passim per tecta, per agros, serta inter vacuosque mero crateras anhelum proflabant sub luce deum; tunc plurima buxus aeraque taurinos sonitu vincentia pulsus. ipse etiam gaudens nemorosa per avia sanas impulerat matres Baccho meliore Cithaeron; qualia per Rhodopen rabido convivia coetu Bistones aut mediae ponunt convallibus Ossae. illis semianimum pecus excussaeque leonum ore dapes, et lacte novo domuisse furorem luxus: at Ogygii si quando adflavit Iacchi saevus odor, tunc saxa manu, tunc pocula pulchrum spargere et immerito sociorum sanguine fuso instaurare diem festasque reponere mensas. Nox ea, cum tacita volucer Cyllenius aura regis Echionii stratis adlapsus, ubi ingens fuderat Assyriis exstructa tapetibus alto membra toro. pro gnara nihil mortalia fati corda sui! capit ille dapes, habet ille soporem, tunc senior quae iussus agit, neu falsa videri noctis imago queat, longaevi vatis opacos Tiresiae vultus vocemque et vellera nota induitur, mansere comae propexaque mento canities pallorque suus, sed falsa cucurrit infula per crines, glaucaeque innexus olivae vittarum provenit honos: dehinc tangere ramo pectora et has visus fatorum expromere voces: ‘non somni tibi tempus, iners, qui nocte sub alta, germani secure, iaces, ingentia dudum acta vocant rerumque graves, ignave, paratus, tu, veluti magnum si Ionium nigra iaceat sub nube magister immemor armorum versantisque aequora clavi, cunctaris. iamque ille novis—scit Fama—superbit conubiis viresque parat, quis regna capessat, quis neget, inque tua senium sibi destinat aula. dant animos socer augurio fatalis Adrastus dotalesque Argi, nec non in foedera vitae pollutus placuit fraterno sanguine Tydeus. hinc tumor, et longus fratri promittens exsul, ipse deum genitor tibi me miseratus ab alto mittit: habe Thebas, caecumque cupidine regni ausurumque eadem germanum expelle, nec ultra fraternos inhiantem obitus sine fidere coeptis fraudibus aut Cadmo dominas inferre Mycenas.’ Dixit, et accedens—etenim iam pallida turbant sidera lucis equi—ramos ac vellera fronti deripuit, confessus avum, dirique nepotis incubuit stratis, iugulum mox caede patentem nudat et undanti perfundit vulnere somnum, illi rupta quies, attollit membra foroque eripitur excutiens simul horret avum fratremque requirit, qualis ubi audito venantum murmure tigris horruit in maculas somnosque excussit inertes; bella cupit laxatque genas et temperat ungues, mox ruit in turmas natisque alimenta cruentis spirantem fert ore virum: sic excitus ira ductor in absentem consumit proelia fratrem. Et iam Mygdoniis elata cubilibus alto dispulerat rorantes excussa comas multumque sequenti sole rubens; illi roseus per nubila seras advertit flammas alienumque aethera tardo Lucifer exit equo, donec pater igneus orbem impleat atque ipsi radios vetet esse sorori: cum senior Talaionides nec longa morati Dircaeusque gradum pariterque Acheloius heros corripuere toris, illos post verbera fessos exceptamque hiemem cornu perfuderat omni Somnus; at Inachio tenuis sub pectore regi tracta quies, dum mente deos inceptaque versat hospitia, et quae sint generis adscita repertis fata movet, postquam mediis in sedibus aulae congressi inque vicem dextras iunxere locumque, quo serere arcanas aptum atque evolvere curas, insidunt, prior his dubios compellat Adrastus: ‘egregii iuvenum, quos non sine numine regnis invexit nox dextra meis, quibus ipse per imbres fulminibus mixtos intempestumque Tonantem has meus usque domos vestigia fecit Apollo, non equidem obscurum vobis plebique Pelasgae esse rear, quantis conubia nostra procorum turba petant studiis; geminae mihi namque, nepotum laeta Ades, aequo pubescunt sidere natae, quantus honos quantusque pudor, ne credite patri, et super hesternas licuit cognoscere mensas, has tumidi solio et late dominantibus armis optavere viri—longum enumerare Pheraeos Oebaliosque duces—et Achaea per oppida matres spem generis, nec plura tuus despexerat Oeneus foedera Pisaeisque socer metuendus habenis. sed mihi nec Sparta genitos nec ab Elide missos iungere fas generos: vobis hic sanguis et aulae cura meae longo promittitur ordine fati. di bene, quod tales stirpemque animosque venitis, ut responsa iuvent: hic durae tempore noctis partus honos, haec illa venit post verbera merces.’ Audierant, fixosque oculos per mutua paulum ora tenent, visique inter sese ordine fandi cedere, sed cunctis Tydeus audentior actis incipit: ‘o quam te parcum in praeconia famae mens agitat matura tuae, quantumque ferentem fortunam virtute domas! cui cedat Adrastus imperiis? quis te solio Sicyonis avitae excitum infrenos componere legibus Argos nesciat? atque utinam his manibus permittere gentis, Iuppiter aeque, velis, quas Doricus alligat intus Isthmos et alterno quas margine submovet infra! non fugeret diras lux intercisa Mycenas, saeva nec Eleae gemerent certamina valles, Eumenidesque aliis aliae sub regibus, et quae tu potior, Thebane, queri: nos vero volentes expositique animis.’ sic interfatus et alter subicit: ‘anne aliquis soceros accedere tales abnuat? exsulibus quamquam patriaque fugatis nondum laeta Venus, tamen omnis corde resedit tristitia, adfixique animo cessere dolores. nec minus haec laeti trahimus solacia, quam si praecipiti convulsa noto prospectet amicam puppis humum, iuvat ingressos felicia regni omina, quod superest fati vitaeque laborum fortuna transire tua.’ nec plura morati consurgunt, dictis impensius aggerat omne promissum Inachius pater, auxilioque futurum et patriis spondet reduces inducere regnis. Ergo alacres Argi, fuso rumore per urbem advenisse duci generos primisque hymenaeis egregiam Argian nec formae laude secundam Deipylen tumida iam virginitate iugari, gaudia mente parant; socias it Fama per urbes, finitimisque agitatur agris procul usque Lycaeos Partheniosque super saltus Ephyraeaque rura nec minus Ogygias eadem dea turbida Thebas insilit, haec totis perfundit moenia pinnis Labdaciumque ducem praemissae consona nocti territat; hospitia et thalamos et foedera regni permixtumque genus—quae tanta licentia monstro, quis furor?—et iam Diffuderat Argos exspectata dies: laeto regalia coetu atria complentur, species est cernere avorum comminus et vivis certantia vultibus aera. tantum ausae perferre manus! pater ipse bicornis in laevum prona nixus sedet Inachus urna; hunc tegit Iasiusque senex placidusque Phoroneus, et bellator Abas' indignatusque Tonantem Acrisius nudoque ferens caput ense Coroebus, torvaque iam Danai facinus meditantis imago; exin mille duces, foribus tum unda fremit volgi, procerum manus omnis et alto quis propior de rege gradus, stant ordine primi. interior sacris calet et sonat aula tumultu femineo; casta matrem Argolides, pars virginibus circum undique fusae foedera conciliant nova solanturque timorem, ibant insignes vultuque habituque verendo candida purpureum fusae super ora pudorem deiectaeque genas; tacite subit ille supremus virginitatis amor, primaeque modestia culpae confundit vultus; tunc ora rigantur honestis imbribus, et teneros lacrimae iuvere parentes. non secus ac supero pariter si cardine lapsae Pallas et asperior Phoebi soror, utraque telis, utraque torva genis flavoque in vertice nodo, illa suas Cyntho comites agat, haec Aracyntho; tunc, si fas oculis, non umquam longa tuendo expedias, cui maior honos, cui gratior, aut plus de Iove. mutatosque velint transumere cultus, et Pallas deceat pharetras et Delia cristas. Certant laetitia superosque in vota fatigant Inachidae, quae cuique domus sacrique facultas. hi fibris animaque litant. hi caespite nudo. nec minus auditi, si mens accepta, merentur ture deos, fractisque obtendunt limina silvis, ecce metu subito—Lachesis sic dura iubebat— impulsae mentes, excussaque gaudia patri, et turbata' dies. innuptam limine Pallada, Monychiis cui non Argiva per urbes posthabita est Larissa iugis: hic more parentum Iasides. thalamis ubi casta adolesceret aetas, virgineas libare comas primosque solebant excusare toros, celsam subeuntibus arcem in gradibus summi delapsus culmine templi, Arcados Euhippi spolium, cadit aereus orbis, praemissasque faces, festum nubentibus ignem, obruit, eque adytis simul exaudita remotis nondum ausos firmare gradum tuba terruit ingens, in regem conversi omnes formidine prima, mox audisse negant; cunctos tamen omina rerum dira movent, variisque metum sermonibus augent. nec mirum: nam tum infaustos donante marito ornatus, Argia, geris dirumque monile Harmoniae. longa est series, sed persequar, unde novis tam saeva potentia donis. Lemnius haec, ut prisca fides, Mavortia longum furta dolens, capto postquam nil obstat amori poena nec ultrices castigavere catenae, Harmoniae dotale decus sub luce iugali struxerat. hoc, docti quamquam maiora, laborant Cyclopes, notique operum Telchines amica certatim iuvere manu; sed plurimus ipsi sudor, ibi arcano florentis igne zmaragdos cingit et infaustas percussum adamanta figuras Gorgoneosque orbes Siculaque incude relictos fulminis extremi cineres viridumque draconum lucentes a fronte iubas; hic flebile germen Hesperidum et dirum Phrixei velleris aurum; tum varias pestes raptumque interplicat atro Tisiphones de crine ducem, et quae pessima ceston vis probat; haec circum spumis lunaribus ungit callidus atque hilari perfundit cuncta veneno. non hoc Pasithea blandarum prima sororum, non Decor Idaliusque puer, sed Luctus et Irae et Dolor et tota pressit Discordia dextra. prima fides operi. Cadmum comitata iacentem Harmonia versis in sibila dira querellis Illyricos longo suleavit pectore campos. improba mox Semele vix dona nocentia collo induit, et fallax intravit limina Iuno. teque etiam, infelix, perhibent, locasta. decorum possedisse nefas; vultus hac laude heu quibus, heu placitura toris! post longior ordo. tunc donis Argia nitet vilisque sororis ornatus sacro praeculta supervenit auro. viderat hoc coniunx perituri vatis et aras ante omnis epulasque trucem secreta coquebat invidiam, saevis detur si quando potiri cultibus. heu nihil auguriis adiuta propinquis. quos optat gemitus, quantas cupit impia clades! digna quidem, sed quid miseri decepta mariti arma, quid insontes nati meruere furores? Postquam regales epulas et gaudia vulgi bisseni clusere dies. Ismenius heros respicere ad Thebas iamque et sua quaerere regna, quippe animum subit illa dies. qua, sorte benigna fratris, Echionia steterat privatus in aula, respiciens descisse dilapsos comites, nudum latus omne fugamque fortunae, namque una soror producere tristis exsulis ausa vias; etiam hanc in limine primo liquerat et magna lacrimas incluserat ira. tunc quos excedens hilares, quis cultus iniqui praecipuus ducis, et profugo quos ipse notarat ingemuisse sibi, per noctem ae luce sub omni digerit: exedere animum dolor iraque demens et, qua non gravior mortalibus addita curis, spes, ubi longa venit, talem sub pectore nubem consilii volvens Dircen Cadmique negatas adparat ire domos, veluti dux taurus amata valle carens. pulsum solito quem gramine vietor iussit ab erepta longe mugire iuvenca, cum profugo placuere tori cervixque recepto sanguine magna redit fractaeque in pectora quercus, bella cupit pastusque et capta armenta reposcit iam pede, iam cornu melior—pavet ipse reversum victor, et attoniti vix agnovere magistri—: non alias tacita iuvenis Teumesius iras mente acuit, sed fida vias arcanaque coniunx senserat; utque toris primo complexa iacebat aurorae pallore virum, ‘quos, callide, motus quamve fugam moliris?’ ait ‘nil transit amantes. sentio, pervigiles acuunt suspiria questus, numquam in pace sopor, quotiens haec ora natare fletibus et magnas latrantia admota deprendo manu? nil foedere rupto conubiisve super moveor viduaque iuventa, etsi crudus amor necdum post flammea toti intepuere tori: tua me, properabo fateri. angit, regna petes poterisque tuis decedere Thebis, si neget? atque illum sollers deprendere semper fama duces tumidum narrat raptoque superbum difficilemque tibi: necdum consumpserat me quoque nunc vates, nunc exta minantia divos aut avium lapsus aut turbida noctis imago terret, et a! memini, numquam mihi falsa per umbras Iuno venit, quo tendis iter? ni conscius ardor ducit et ad Thebas melior socer.’ hic breve tandem risit Echionius iuvenis tenerumque dolorem coniugis amplexu solatus et oscula maestis tempestiva genis posuit lacrimasque repressit; ‘solve metus animo, dabitur, mihi crede, merentum consiliis tranquilla dies; te fortior annis nondum cura decet, sciat haec Saturnius olim fata parens, oculosque polo demittere si quos Iustitia et rectum terris defendere curat: fors aderit lux illa tibi, qua moenia cernes coniugis et geminas ibis regina per urbes.’ Sic ait, et caro raptim se limine profert. Tydea iam socium coeptis, iam pectore fido aequantem ruras—tantus post iurgia mentes vinxit amor—socerumque adfatur tristis Adrastum. fit mora consilio, cum multa moventibus una iam potior cunctis sedit sententia, fratris pertemptare fidem tutosque in regna precando explorare aditus, audax ea munera Tydeus sponte subit: nec non et te, fortissime gentis Aetolum, multum lacrimis conata morari Deipyle. sed iussa patris tutique regressus legato iustaeque preces vicere sororis. Iamque emensus iter silvis ac litore durum, qua Lernaea palus ambustaque sontibus alte intepet hydra vadis, et qua vix carmine raro longa sonat Nemee nondum pastoribus ausis, qua latus Eoos Ephyres quod vergit ad curos Sisyphiique sedent portus irataque terrae curva Palaemonio secluditur unda Lechaeo. hinc praeterveetus Nisum et te, mitis Eleusin, laevus abit, intrat Agenoreas; ibi durum Eteoclea cernit sublimem solio saeptumque horrentibus armis. iura ferus populo trans legem ac tempora regni iam fratris de parte dabat: sedet omne paratus in facinus queriturque fidem tam sero reposci. Constitit in mediis—ramus manifestat olivae legatum—causasque viae nomenque rogatus edidit: utque rudis fandi pronusque calori semper erat, iustis miscens tamen aspera coepit: ‘si tibi plana fides et dicti cura maneret foederis, ad fratrem completo iustius anno legatos hinc ire fuit teque ordine certo fortunam exuere et laetum descendere regno, ut vagus ille diu passusque haud digna per urbes ignotas pactae tandem succederet aulae. sed quia dulcis amor regni blandumque potestas. posceris: astriferum iam velox circulus orbem torsit et amissae redierunt montibus umbrae, ex quo frater inops ignota per oppida tristes exsul agit casus; et te iam tempus aperto sub Iove ferre dies terrenaque frigora membris ducere et externos submissum ambire penates. pone modum laetis; satis ostro dives et auro conspicuus tenuem germani pauperis annum risisti; moneo, regnorum gaudia temet dedoceas patiensque fugae mereare reverti.’ Dixerat, ast illi tacito sub pectore dudum ignea corda fremunt, iacto velut aspera saxo comminus erigitur serpens, cui subter inanes longa sitis latebras totumque agitata per artus convocat in fauces et squamea colla venenum: ‘cognita si dubiis fratris mihi iurgia signis ante forent nec clara odiorum arcana paterent, sufficeret vel sola fides, qua mente gerens. fossor et hostiles inimicent classica turmas, praefuris. in medios si comminus orsa tulisses Bistonas aut refugo pallentes sole Gelonos, parcior eloquio et medii reverentior aequi inciperes. neque te furibundae crimine mentis arguerim: mandata refers, nunc omnia quando plena minis, nec sceptra fide nec pace sequestra poscitis, et propior capulo manus, haec mea regi rgolico, nondum aequa tuis, vice dicta reporta: quae sors iusta mihi, quae non indebitus annis sceptra dicavit honos, teneo longumque tenebo, te penes Inachiac dotalis regia dono coniugis, et Danaae—quid enim maioribus actis invideam?—cumulentur opes, felicibus Argos auspiciis Lernamque regas; nos horrida Dirces pascua et Euboicis artatas fluctibus oras, non indignati miserum dixisse parentem Oedipoden: tibi larga—Pelops et Tantalus auctor!— nobilitas, propiorque fluat de sanguine iuncto Iuppiter, anne feret luxu consueta paterno hunc regina larem? nostrae cui iure sorores anxia pensa trahant, longo quam sordida luctu mater et ex imis auditus forte tenebris offendat sacer ille senex! iam pectora volgi adsuevere iugo: pudet heu! plebisque patrumque, ne totiens incerta ferant mutentque gementes imperia et dubio pigeat parere tyranno. non parcit populis regnum breve; respice, quantus horror et attoniti nostro in discrimine cives! hosne ego, quis certa est sub te duce poena, relinquam? iratus, germane, venis, fac velle: nec ipsi, si modo notus amor meritique est gratia, patres reddere regna sinent.’ non ultra passus et orsa iniecit mediis sermonibus obvia: ‘reddes," ingeminat, " reddes: non si te ferreus agger ambiat aut triplices alio tibi carmine muros Amphion auditus agat, nil tela nec ignes obstiterint, quin ausa luas nostrisque sub armis captivo moribundus humum diademate pulses, tu merito; ast horum miseret, quos sanguine viles coniugibus natisque infanda ad proelia raptos proicis excidio, bone rex. o quanta Cithaeron funera sanguineusque vadis, Ismene, rotabis! haec pietas, haec magna fides! nec crimina gentis mira equidem duco: sic primus sanguinis auctor incestique patrum thalami; sed fallit origo: Oedipodis ac sceleris, vidente, feres! nos poscimus annum; sed moror.’ haec audax etiamnum in limine retro vociferans iam tunc impulsa per agmina praeceps evolat. Oeneae vindex sic ille Dianae erectus saetis et aduncae fulmine malae, cum premeret Pelopea phalanx, saxa obvia volvens fractaque perfossis arbusta Acheloia ripis, iam Telamona solo, iam stratum Ixiona linquens te, Meleagre, subit: ibi haesit et obnixo ferrum laxavit talis adhuc trepidum linquit Calydonius heros concilium infrendens. ipsi ceu regna negentur, festinatque vias ramumque precantia olivae abicit, attonitae tectorum e limine summo aspectant matres, saevoque infanda precantur Oenidae tacitoque simul sub pectore regi. Nec piger ingenio scelerum fraudisque nefandae rector eget. iuvenum fidos, lectissima bello corpora, nunc pretio, nunc ille hortantibus ardens sollicitat dictis, nocturnaque proelia saevus instruit, et sanctum populis per saecula nomen legatum insidiis tacitoque invadere ferro— quid regnis non vile?—cupit, quas quaereret artes, si fratrem, Fortuna, dares! o caeca nocentum consilia! o semper timidum scelus! exit in unum plebs ferro iurata caput; ceu castra subire apparet aut celsum crebri arietis ictibus inclinare latus: densi sic agmine facto quinquaginta altis funduntur in ordine portis, macte animi, tantis dignus qui credens armis! Fert via per dumos propior, qua calle latenti praecelerant densaeque legunt compendia silvae. lecta dolis sedes: gemini procul urbe malignis faucibus urgentur colles, quos umbra superni montis et incurvis claudunt iuga frondea silvis— insidias natura loco caecamque latendi struxit opem—mediasque arte secat aspera rupes semita, quam subter campi devexaque latis arva iacent spatiis, contra importuna crepido, Oedipodioniae domus alitis; hic fera quondam pallentes erecta genas suffusaque tabo lumina, concretis infando sanguine plumis relliquias amplexa virum semesaque nudis pectoribus stetit ossa premens visuque tremendo conlustrat campos, si quis concurrere dictis hospes inexplicitis aut comminus ire viator audeat et dirae commercia iungere linguae; nec mora, quin acuens exsertos protinus ungues liventesque manus strictosque terribili adplausu circum hospita surgeret ora; et latuere doli, donec de rupe cruenta heu! simili deprensa viro, cessantibus alis, tristis inexpletam scopulis adfligeret alvum, monstrat silva nefas: horrent vicina iuvenci gramina, damnatis avidum pecus abstinet herbis; non Dryadum placet umbra choris, non commoda sacris Faunorum, diraeque etiam fugere volucres prodigiale nemus. tacitis huc gressibus acti deveniunt peritura cohors, hostemque superbum adnixi iaculis et humi posita arma tenentes exspectant densaque nemus statione coronant. Coeperat umenti Phoebum subtexere palla Nox et caeruleam terris infuderat umbram, ille propinquabat silvis et ab aggere celso scuta virum galeasque videt rutilare comantis. qua laxant rami nemus adversaque sub umbra flammeus aeratis lunae tremor errat in armis, obstipuit visis, ibat tamen; horrida tantum spicula et inclusum capulo tenus admovet ensem, ac prior unde, viri, quidve occultata in armis? non humili terrore rogat, nec reddita vox. fidamque negant suspecta silentia pacem, ecce autem vasto Chthonii contorta lacerto. quo duce freta cohors, fuscas intervolat auras hasta; sed audenti deus et fortuna recessit. per tamen Olenii tegimen suis atraque saetis terga super laevos umeros vicina emori effugit et viduo iugulum ferit inrita ligno, tunc horrere comae sanguisque in corda gelari. huc ferus atque illuc animum pallentiaque ira ora ferens—nec tanta putat sibi bella parari—: ‘ferte gradum contra campoque erumpite aperto! quis timor audendi. quae tanta ignavia? solus, solus in arma voco.’ neque in his mora: quos ubi plures. quam ratus, innumeris videt excursare latebris, hos prodire crescere, nec paucos campo, totumque sub armis conlucere iter, ut clausas indagine profert in medium vox prima feras, quae sola medendi turbata ratione via est, petit ardua dirae Sphingos et abscisis infringens cautibus lineas exsuperat iuga dira manus, scopuloque potitus, unde procul tergo metus et via prona nocendi, saxum ingens, quod vix plena cervice gementes vertere humo valeant murisque rupibus evellit; dein toto sanguine nixus sustinet, immanem quaerens librare ruinam, qualis in adversos Lapithas erexit inanem magnanimus cratera Pholus. stupet obvia leto turba superstantem atque emissi turbine montis obruitur; simul ora virum, simul arma manusque fractaque commixto sederunt pectora ferro, quattuor hic adeo disiecti mole sub una congemuere, fuga tremefactum protinus agmen excutitur coeptis, neque enim temnenda iacebant funera: fulmineus Dorylas, quem regibus ardens aequabat virtus, Martisque e semine Theron terrigenas confisus avos, nec vertere cuiquam frena secundus Halys, sed tune pedes occubat arvis, Pentheumque trahens nondum te Phaedimus aequo, Bacche, genus, quorum ut subitis exterrita fatis agmina turbatam vidit laxare catervam, quae duo sola manu gestans adelinia monti fixerat, intorquet iacula et fugientibus addit, mox in plana libens, nudo ne in pectore tela inciderent, saltu praeceps defertur et orbem, quem procul oppresso vidit Therone volutum, corripuit, tergoque et vertice tegmina nota saeptus et hostili propugnans pectora parma constitit, inde iterum densi glomerantur in unum Ogygidae firmantque gradum; trahit ocius ensem Bistonium Tydeus, Mavortia munera magni Oeneos, et partes pariter divisus in omnes hos obit atque illos ferroque micantia tela decutit; impediant numero seque ipsa vicissim. arma premunt, nec vis conatibus ulla, sed ipsae in socios errare manus et corpora turba involvi prolapsa sua; manet ille ruentes angustus telis et inexpugnabilis obstat, non aliter—Getieae si fas est credere Phlegrae— armatum immensus Briarcus stetit aethera contra, hinc Phoebi pharetras, hinc torvae Pallados anguis, inde Pelethroniam praefixa cuspide pinum Martis, at hinc lasso mutata fulmina, cum toto nequiquam obsessus Olympo tot queritur cessare manus: non segnior ardet huc illuc clipeum obiectam, seque ipse recedens circuit, interdum trepidis occurrit et instat spicula devellens, clipeo quae plurima toto fixa tremunt armantque virum saepe aspera passum volnera, sed nullum vitae in secreta receptum nee mortem sperare valet. Deilochum, comitemque illi iubet ire sub umbras Phegea sublata minitantem bella securi Dircaeumque Gyan et Echionium Lycophontem. iam trepidi sese quaerunt numerantque, nec idem caedis amor, tantamque dolent rarescere turbam. Ecce Chromis Tyrii demissus origine Cadmi— hunc utero quondam Dryope Phoenissa gravato rapta repente choris onerisque oblita ferebat, dumque trahit prensis taurum tibi cornibus, Euhan, procidit impulsus nimiis conatibus infans— tunc audax iaculis et capti pelle leonis pinea nodosae quassabat robora clavae increpitans: ‘unusne, viri, tot caedibus unus ibit ovans Argos? vix credet fama reverso! heus socii, nullaene manus, nulla arma valebunt? haec regi promissa, Cydon, haec, Lampe, dabamus?’ dum clamat, subit ore cavo Teumesia coruus, nec prohibent fauces; atque illi voce repleta intercepta natat prompto in sanguine lingua. stabat adhuc, donec transmissa morte per artus labitur immorsaque cadens obmutuit hasta. vos quoque, Thespiadae, cur infitiatus honora arcuerim membra solo Periphas—nil indole clarius illa nec pietate fuit—, laeva marcentia colla sustentans dextraque latus; singultibus artum exhaurit thoraca dolor, nec vincla coercent undantem fletu galeam, eum multa gementi pone gravis curvas perfringit lancea costas. exit et in fratrem, cognataque pectora telo conserit; ille oculos etiamnum sistit et aspecta germani morte resolvit. at cui vita recens et adhuc in vulnere vires hos tibi complexus, haec dent ait oscula nati. procubuere pares fatis, miserabile votum mortis, et alterna clauserunt lumina dextra. Protinus idem ultro iaculo parmaque Menoeten proterrebat agens trepidis vestigia retro passibus urgentem. donec defecit iniqua lapsus humo, pariterque manus distraetus in ambas orat et a iugulo nitentem sustinet hastam: ‘parce per has stellis interlabentibus umbras, per superos noctemque tuam; sine, tristia Thebis nuntius acta feram vulgique per ora paventis contempto te rege canam: sic inrita nobis tela cadant, nullique tuum penetrabile ferro pectus, et optanti victor reveharis amico.’ dixerat, ille nihil vultu mutatus ‘inanes perdis’ ait ‘lacrimas, et tu, ni fallor, iniquo pollicitus mea colla duci: nunc arma diemque proice; quid timidae sequeris compendia vitae? bella manent.’ simul haec, et crassum sanguine telum iam redit; ille super dictis infensus amaris prosequitur victos: ‘non haec trieterica vobis nox patrio de more venit, non orgia Cadmi cernitis aut avidas Bacchum scelerare parentes, nebridas et fragiles thyrsos portare putastis imbellem ad sonitum maribusque incognita veris foeda Celaenaea committere proelia buxo? hic aliae caedes, alius furor: ite sub umbras, o timidi paucique!’ haec intonat; ast tamen illi membra negant, lassusque ferit praecordia sanguis, iam sublata manus cassos defertur in ictus, tardatique gradus, clipeum nec sustinet umbo mutatum pectore, tum crines ardentiaque ora cruentis roribus et taetra morientum aspargine manant: ut leo, qui campis longe custode fugato Massylas depastus oves, ubi sanguine multo luxuriata fames cervixque et tabe gravatae consedere iubae, mediis in caedibus adstat aeger, hians victusque cibis; nec iam amplius irae crudescunt: tantum vacuis ferit aera malis molliaque eiecta delambit vellera lingua. Ille etiam Thebas spoliis et sanguine plenus isset et attonitis sese populoque ducique ostentasset ovans, ni tu, Tritonia virgo, flagrantem multaque operis caligine plenum consilio dignata virum: ‘sate gente superbi Oeneos, absentes cui dudum vincere Thebas adnuimus, iam pone modum nimiumque secundis parce deis: huic una fides optanda labori, fortuna satis usus abi.’ restabat acerbis funeribus socioque gregi non sponte superstes Haemonides—ille haec praeviderat. omina doctus aeris nec veritus prohibere ducem, sed fata monentem privavere fide. vita miserandus inerti damnatur; trepido Tydeus immitia mandat: ‘quisquis es Aonidum, quem crastina munere nostro manibus exemptum mediis Aurora videbit, haec iubeo perferre duci: cinge aggere portas, tela nova, fragiles aevo circum inspice muros, praecipue stipare viros densasque memento multiplicare acies! fumantem hunc aspice late ense meo campum: tales in bella venimus.’ Haec ait, et meritae pulchrum tibi. Pallas, honorem sanguinea de strage parat, praedamque iacentem comportat gaudens ingentiaque acta recenset. quercus erat tenerae iam longum oblita iuventae aggere camporum medio, quam plurimus ambit frondibus incurvis et crudo robore cortex. huic leves galeas perfossaque vulnere crebro inserit arma ferens, huic truncos ictibus enses subligat et tractas membris spirantibus hastas, corpora tunc atque arma simul cumulata superstans incipit—oranti nox et iuga longa resultant—: ‘diva ferox, magni decus ingeniumque parentis, bellipotens, cui torva genis horrore decoro cassis et asperso crudescit sanguine Gorgon, nec magis ardentes Mavors hastataque pugnae impulerit Bellona tubas, huic adnue sacro, seu Pandionio nostras invisere noctes monte venis, sive Aonia devertis laeta choris, seu tu Libyco Tritone repexas lota comas, qua te biiugo temone frementem intemeratarum volucer rapit axis equarum: nunc tibi fracta virum spolia informisque dicamus exuvias, at si patriis Parthaonis arvis inferar et reduci pateat mihi Martia Pleuron, aurea tunc mediis urbis tibi templa dicabo collibus, Ionias qua despectare procellas dulce sit, et flavo tollens ubi vertice pontum turbidus obiectas Achelous Echinadas exit. hic ego maiorum pugnas vultusque tremendos magnanimum effingam regum, figamque superbis arma tholis, quaeque ipse meo quaesita revexi sanguine, quaeque dabis captis, Tritonia, Thebis centum ibi virgineis votae Calydonides aris Actaeas tibi rite faces et ab arbore casta nectent purpureas niveo discrimine vittas, pervigilemque focis ignem longaeva sacerdos nutriet, arcanum numquam spretura tu bellis, tu pace feres de more frequentes primitias operum, non indignante Diana.’ dixerat, et dulces iter instaurabat ad Argos.