Felix Tarraco, Fructuose, vestris attollit caput ignibus coruscum Levitis geminis procul relucens. Hispanos Deus aspicit benignus, arcem quandoquidem potens Hiberam trino martyre Trinitas coronat. ardens Augurius capessit aethram, nec non Eulogius simul supernum 1 Christi lucidus ad sedile tendit. dux et praevius et magister illis ad tantum decus ex episcopali clarus nomine Fructuosus ibat, accitus quia praesidis repente iussu venerat ad forum sacerdos Levitis comitantibus duobus. inde ad carceream viros catenam pastus sanguine carnifex trahebat; gaudet currere Fructuosus ultro. ac, ne quis socios timor feriret, praeceptor vehemens eundo firmat incenditque fidem calore Christi. ‘mecum state, viri. vocat cruentus ad poenam coluber Dei ministros; ne mors terreat; est parata palma. carcer Christicolis gradus coronae est, carcer provehit ad superna caeli, carcer conciliat Deum beatis.’ his dictis adeunt specum reorum, exercent ibi mysticum lavacrum, et purgamen aquae stupent tenebrae. sex hic continuis latent diebus, tandem stant trucis ad tribunal hostis: fratres tergeminos tremunt catastae. iudex Aemilianus inminebat atrox, turbidus, insolens, profanus; aras daemonicas coli iubebat. tu, qui doctor, ait, ‘seris novellum commenti genus, ut leves puellae lucos destituant, Iovem relinquant, damnes, si sapias, anile dogma. iussum est Caesaris ore Gallieni, quod princeps colit, ut colamus omnes.’ haec fanti placidus refert sacerdos: ‘aeternum colo principem dierum, factorem dominumque Gallieni, et Christum Patre prosatum perenni, cuius sum famulus gregisque pastor.’ subridens ait ille: iam fuisti. nec differt furor aut refrenat iram, saevis destinat ignibus cremandos. exultant prohibentque flere vulgum. quosdam de populo videt sacerdos libandum sibi poculum offerentes: ieiunamus, ait; ‘recuso potum: nondum nona diem resignat hora; numquam eonviolabo ius dicatum, nec mors ipsa meum sacrum resolvet. sic Christus sitiens crucis sub hora oblatum sibi poculum recusans nec libare volens sitim peregit.’ intrant interea locum rotunda conclusum cavea, madens ferarum multo sanguine quem furor frequentat, cum spectacula perstrepunt cruenta ac vilis gladiator ense duro percussus cadit et fremit voluptas. hic flammante pyra niger minister ardens supplicium parare iussus construxit facibus rogum supremis, qui, dum corpora concremanda 1 solvit, ferventes animas amore lucis fracto carceris expediret antro. certant officiis pii sodales: plantis calciamenta dissolutis pronus detrahere studebat unus, sed sanctus vetat ora Fructuosus inclinata premi: facessite, inquit, ‘nec nostram gravet obsequella mortem. atquin ipse meos pedes resolvam, ne vestigia praepedita vinclis tardis gressibus inruant in ignem. cur lamenta rigant genas madentes? cur vestri memor ut fiam rogatis? cunctis pro populis rogabo Christum.’ vix haec ediderat, relaxat ipse indumenta pedum, velut Moyses quondam fecerat ad rubum propinquans. non calcare sacram cremationem aut adstare Deo prius licebat quam vestigia pura Agerentur. stabat calce mera: resultat ecce caelo spiritus et serit loquellam, quae cunctos tremefecit audientes: ‘non est, credite, poena quam videtis, quae puncto tenui citata transit, nec vitam rapit illa, sed reformat. felices animae, quibus per ignem celsa scandere contigit Tonantis, quas olim fugiet perennis ignis.’ haec inter rapidis focos crepantes intrant passibus et minantur ipsis flammarum trepidantibus caminis. nexus denique, qui manus retrorsus in tergum revocaverant revinctas, intacta cute decidunt adusti. non ausa est cohibere poena palmas in morem crucis ad Patrem levandas; solvit bracchia, quae Deum precentur. priscorum specimen trium putares, quos olim Babylonicum per ignem cantantes stupuit tremens tyrannus. illis sed pia flamma tunc pepercit nondum tempore passionis apto, nec mortis decus inchoante Christo. hos cum defugeret vaporus ardor, orant ut celer ignis advolaret et finem daret anxiis periclis. exorata suos obire tandem maiestas famulos iubet caducis missos corporibus sibique reddi. vidit praesidis ex domo satelles caelum martyribus patere apertum insignesque viros per astra ferri. quin et filiolae monens erili ostendit sceleris notam paterni, caelo vivere quos forum peremit. haec tum virginitas palam videre per sudum meruit parente caeco, ut crimen domini domus timeret. tum de corporibus sacris favillae et perfusa mero leguntur ossa, quae raptim sibi quisque vindicabat. fratrum tantus amor domum referre sanctorum cinerum dicata dona aut gestare sinu fidele pignus. sed ne reliquias resuscitandas et mox cum domino simul futuras discretis loca dividant sepulcris, cernuntur niveis stolis amicti, mandant restitui cavoque claudi mixtim marmore pulverem sacrandum. o triplex honor, o triforme culmen, quo nostrae caput excitatur urbis, cunctis urbibus eminens Hiberis! exultare tribus libet patronis, quorum praesidio fovemur omnes terrarum populi Pyrenearum. circumstet chorus ex utroque sexu; heros, virgo, puer, senex, anulla, vestrum psallite rite Fructuosum. laudans Augurium resultet hymnus mixtis Eulogium modis coaequans; reddamus paribus pares camenas. hinc aurata sonent in arce tecta, blandum litoris extet inde murmur, et carmen freta feriata pangant. olim tempus erit ruente mundo, cum te, Tarraco, Fructuosus acri solvet supplicio tegens ab igni. fors dignabitur et meis medellam tormentis dare prosperante Christo, dulces hendecasyllabos revolvens.